Futurismoa

Boccioni (1882-1916) margolari futurista nabarmenetakoa izan zen. Irudian, "Lantzaria erasoa", non futuristek mugimendua irudikatzeko zuten joera nabari den.

Futurismoa XX. mendearen lehen hiru hamarkadetan loratu zen kultura mugimendu abangoardista izan zen.  Hasiera batean literaturaren inguruan mamitutako mugimendua izan zen, baina gero artearen inguruan ardaztu zen, eta arkitekturara, musikara, argazkigintzara eta zinemara ere zabaldu zen. Futurismoak teknologiaren garapenaren indarra ospatzen zuen bereziki eta mugimendua eta abiadura hartzen zituen motibo nagusitzat, bizimodu modernoaren ezaugarri nagusiak zirenez garai hartan, garraiobideen garapena dela eta.  Abstrakzioa ere bereganatu zuen.

Filippo Tommaso Marinetti italiar poetak abiarazi zuen mugimendua 1909 urtean. Le Figaro egunkarian plazaratutako manifestu sutsu batean "erre itzazue liburutegietako apalak ... museotako zoruak" aldarrikatzen zuen kultura akademiko eta tradizionalaren aurka. Marinettiren aldarrikapenak garai hartako potentzia nazionalen multzora bildu ezin izan zen Italiarekiko etsipena besterik ez zuen adierazten, eta XX. mendearen bueltan loratzen ziren eskola eta joera berrien nahasketa besterik ez zen. Manifestuak italiar margolari nabarmen batzuk erakarri zituen, hala nola Boccioni, Carrá, Russo, Balla eta Severini, beraien aldetik Margolaritza Futuristaren Manifestu Teknikoa argitaratu zutenak. Boccioni izan zen mugimenduaren ordezkari nagusiena, baina I Mundu Gerran hil zen; ondoren, mugimenduaren gainbehera etorri zen. Marinettik mugimendua suspertzeko ahaleginak egin zituen, eta Mussoliniren laguna izanik, faxismora hurbildu zen. Hala ere, gehiegizkoa omen da esatea futurismoa faxismoaren arte ofiziala izan zela, eta egokiagoa da rol hori Novecento mugimenduari ematea. Futurismoa nabrmen eragin zuen beste herrialde bat Errusia izan zen,  1920ko hamarkadan, non bereziki literaturaren eta ikusizko artearen inguruan ardaztu zen.

 


Sinergiak

Sistema batean, sinergia bi (edo gehiago) atal edo eragilek sorrarazitako baterako efektu positiboa da, helburu jakin bat betetzen aldera. Maiz "dena atalen batura baino handiagoa da" edo "2+2=5" leloez ere definitzen da. Sinergiari esker, eragileek banaka lortuko lituzketen efektuen batura baino emaitza handiagoa eskuratzen dute. Beraz, esan liteke sinergia kooperazio edo lankidetzak dakarren abantaila dela; hain zuzen etimologiaz sinergia hitza antzinako grezierazko συνεργία, sunergia ("lankidetza") hitzetik dator. Adibide garbi bat ohea egitearena da: pertsona bakar batek nekez egiten du, baina bi pertsonen artean aise, azkar eta txukun egiten da bi pertsonak ohearen alde banatan jarrita, maindireak eta zabalduz. Sinergiaren adibideak anitzak dira naturan nahiz giza erakundeetan: naturan burnia eta nikela nahastean osagaiak baino gogorragoa den materiala eskuratzen da; pinguinoak elkarren ondoan egoten dira hotz handitan, elkarri beroa emateko; eta lanaren zatiketak espezializazioak produktibitatea gehitzen duela erakusten digu.


Totemismoa

Totemismoa naturan dauden sinboloekin (animalia jakin bat, landare bat, Ilargia, tximista, ...) ezartzen den antzinako ahaidetasun-sistema da. Sinbolo horiek totem-ak dira. Totem-ak arima, eta objektu bizigabea denean, izaki bizidunen ezaugarriak dituela pentsatzen da; hala, totemismoa animismoarekin loturik agertzen da, eta horren barruan dauden beste fenomeno batzuekin hala nola, xamanismoarekin. Jatorrian naturako izaki eta elementuak jatorri izan arren, totem-ek irudikapen artifiziala izan dezakete, erritu-objektu moduan. Totem hitza algonkierazko ototeman hitzetik dator, Ipar Amerikako Laku Handien eskualdean sortua eta "anaia-arreba harremana" adierazi nahi du etimologikoki.


Errebelazioa

Errebelazioa, agerkundea edo goi agerkundea Jainkoak komunikatzen duen egia erlijiosoa da, naturaz gaindiko bitartekoak baliatuz, gerora idatzirik eta irakaspenez jaso eta fedea dutenen artean zabaltzen dena, maiz idatziz, hala nola Biblia eta Koran liburu sakratuetan. Gehienetan, Jainkoaren eta gizakiaren arteko harremanari, munduaren patuari eta gizakiaren salbamenari buruzko mezuek osatzen dute Errebelazioa, eta horrela erlijioaren oinarri eta funtsa osatzen dute. 1

Erreferentziak

1.
Hick J. Revelation. In: Encyclopedia of Philosophy (Donald M. Borcher). 2nd ed. ; 1967:451-454.

Ansoff matrizea

Ansoff matrizeak merkatuaren eta produktu lerroaren zabalkuntzaren araberako hazkundeak bereizten ditu enrpesan.

Ansoff matrizea Igor Ansoff (1918-2002) estatubatuar matematikaria eta ekonomilariak garatutako tresna da, enpresaren hazkunde aukerak hautemateko. Horretarako, produktuetan edo merkatuetan hazi behar den bereizten du, eta horietako bakoitzeko aukera ezberdin bat agertu:

Ikus, gainera


Hazkundea enpresan

Enpresaren hazkundea enpresaren dimentsio edo tamainan izandako aldaketa da, ekoizpenean, salmentan, mozkinetan, eskaintzen duen produktu eta zerbitzuen kopuruan edo diharduen merkatuen zabaleran, aldi berean enpresaren egitura ekonomikoan eta antolakuntzan ere aldaketak ekartzen dituena. Hazkundea positiboki baloratzen den lorpena da, enpresari etorkizunean garatzeko aukerak ematen dizkiolako; ekonomia kapitalistan, gainera, enpresek hazteko helburua etengabe izan behar dute, gutxienez lehiakideen aurrean euren posizioa mantentzeko.

Hazkunde motak: barnekoa eta kanpokoa

Funtsean bi modu daude hazkundea izateko:

  • barne hazkundea, enpresak inbertsio produktiboak enpresan bertan garatzen dituenean;
  • kanpo hazkundea, enpresak beste enpresa batzuk erosi eta beste enpresa batzuekin bat egiten duenean.

Barne hazkundea ohikoa da enpresaren jardunaren hasieran, eta maiz enpresaren berezko baliabideetan oinarritzen da, bazkideek ekarpen berriak eginez zein lortutako mozkinak enpresan bertan berrinbertituz; horrela ez da kolokan jartzen enpresaren finantza-oreka, baina eragozpen gisa aipatu behar da horrelakoetan hazkundea motelagoa ere izaten dela eta horrek abantaila ematen diela lehiakideei haien posizioa sendotzeko.

Kanpo hazkundeak, berriz, kanpo finantzaketa behar izaten du, eta horrek finantza-arriskua ekar diezaioke enpresari, baina abantaila moduan askoz ere hazkunde azkarragoa ekartzen du.