Proiekzio-teknikak

Rorschach teknika, teknika proiektibo ezagunena: subjektuak irudia interpretatu behar du.

Proiekzio-teknikak edo teknika proiektiboak pertsona baten nortasun, jarrera, iritzi eta autokontzeptuari buruzko informazioa jasotzeko teknika psikologikoak dira, subjektuari egituratu gabeko estimuluak aurkeztuz eta horiek nola interpretatu edo egituratu egiten dituen jasoz. Bereziki subjektu baten barru-barruko nortasuna ezagutzeko balio dute, baina subjektua eroso sentitzen den eran (hortik estimuluak egituratu gabeak izateko beharra). Proiekzio izeneko defentsa-mekanismoan oinarritzen dira, eta bereziki teoria psikodinamikoetan erabiltzen dira. Agian proiekzio-teknika ezagunena Rorschach teknika da, non subjektuak aurkezten zaizkion irudi anbiguoak interpretatu behar dituen. Teknika proiektibo estandar horietaz gainera, badira ad-hoc motako teknika proiektiboak marka komertzial baten logoak subjektuei zer iradokitzen dien galdetzen zaionean, esaterako.

Proiekzio-teknika hauek bereizten dira: asoziaziozkoak, non subjektuari irudi edo beste estimulu bat aurkeztu eta burura datorkien lehenengo erantzuna (hitz bat, esaterako) eman behar duten; konstrukziozkoak edo adierazpenezkoak, non estimuluak iradokitzen dien istorio edo irudi bat osatu behar duten (adibidez komiki moduan eratutako irudi bateko hitz-hutsuneak betez); konpleziozkoak, esaterako esaldi batean dagoen hutsunea bete behar dutenean; eta aukera-ordenatzearekin lotuak, non galdera baten aurrean aurkezten diren aukerak ordenatu behar diren.

Abantaila moduan, teknika proiektiboek informazio aberatsa ematen dute, baina interpretatzen zaila izan daiteke. Subjektu batzuekin loturiko informazioa gainera nekez zabaldu daiteke populazio batera. Informazioaren fidagarritasuna gainera, zalantzazkoa da.


Gobernantza

Gobernantza publikoa edo besterik gabe gobernantza (ingelesezko governance hitzetik) estatu, gobernu eta administrazio publikoen ekintza eta jarduera egoki eta zuzena, bereziki  politika publikoak herritarren zerbitzura zuzendu eta herritarrekin eta beste gizarte aktoreekin batera sortu, garatu eta ebaluatzen diren ikuspegitik. Bereziki 1990eko hamarkadatik zabaldutako kontzeptua da (kontzeptu akademikoa 1993 urtean sortu zen lehen aldiz Jan Kooiman herbeheretarrak zuzendutako lan kolektibo batean) , gizartean sortutako arazo eta dinamikak konplexuago bilakatu eta gizartea anitzagoa den heinean. Horren aurrekariak 1970eko hamarkadan daude ordea, Herbehereetan eta Alemanian politika publikoetako aditu batzuek, Kooiman barne, gobernuetan atzeman zituzten akats eta gabezien ondorioz. Ildo horretatik, gobernantza demokrazia kontzeptuaren sakontzearekin loturik dago, demokrazia partehartzailearen alde, eta gobernua hierarkia moduan bainoago, saretzat hartzen duena, eragile sozialen arteko lankidetzan oinarritua.

 


Isoglosak

Kredituak: Luistxo.

Isoglosa dialekto baten erabileraren espazio-eremua mugatzen duen lerro geografikoa da.  Dialektoaren erabilera eta hedapen orokorra zehazteaz gainera, isoglosak dialekto baten elementu eta ezaugarri lexiko, sintaktiko, morfologiko eta fonologiko bereziak mugatzeko ere erabil daitezke; era horretan, isoglosak atalas soziolinguistikoak eratzeko funtsezko tresna dira.


Finantzazioa (finantzaketa)

Finantzazioa edo finantzaketa enpresa, inbertsio edo proiektu bat abiarazi eta garatzeko behar diren baliabide ekonomikoak jarri edo lortzea da. Bi eratakoa izan daiteke: finantzazio propioa da, enpresak berak (ikus, autofinantzaketa) enpresako jabe edo bazkideek baliabideak jartzen dituztenean; edo besteren finantzazioa, beste batzuen baliabideak eskuratu eta erabiltzen direnean, gehienetan ordainsari baten bitartez.


Ikaskuntza aktiboa

Ikaskuntza aktiboa ikaslearen partehartze aktiboa sustatzen duen ikaskuntza eta metodo pedagogikoa da, informazio hutsa ematen duen irakaslearen eta ikusi, entzun, irakurri eta idatzi besterik egiten ez duen ikaslearen  ereduarekin kontrajarririk. Ikaslearen partehartze aktiboa hainbat eratara gerta daiteke: bere kabuz informazioa bilatuz eta prozesatuz, kontzeptuak eta informazio unitateak lotuz, esperimentatuz, problemak ebatziz, eztabaidatuz, eta erregelak eta metodoak aplikatuz. baina une orotan ikaslea ikasten ari denaren kontzientzia hartuz. Ikaskuntza aktiboa eredu pedagogiko autoegituratzailea da beraz, ezagutza irakaslearen aldetik datorren eredu heteroegituratzailearekin kontrajarrita. Filosofikoki, ikaskuntza aktiboak Jean Piageten teoria konstruktibistan eta David Ausubel ikaskuntza esanguratsuan dago errotuta.


Soldata-eskala

Soldata-eskala enpresa edo erakunde bateko lanpostu mota bakoitzari dagokion soldata zehazten duen zerrenda ordenatua da. Lanpostu bakoitzaren baitan ere, soldata desberdinak zehaztu daitezke langilearen esperientziaren eta trebakuntzaren arabera.


Dementzia semantikoa

Dementzia semantikoa hitz eta kontzeptuen esanahia gogoratzeko zailtasuna eta ezintasuna da. Hizkuntzarako oztopoez gainera, dementzia semantikoak objektuak eta pertsonak ezagutu eta izendatzeko gabeziak eragiten ditu, eta azkenean gaitasun kognitiboaren galera ere bai. Zehatzago, dementzia semantikoa oroimen semantikoaren galera gisa definitu batzuen aldetik, oroimen semantikoa objektu, gertaera eta kontzeptu, hitz eta beren definizioei buruzko epe luzeko oroimena izanik.

Dementzia semantikoa asaldura afasikoen, Alzheimer gaixotasunaren eta beste asaldura neurodegeratiboetan sorturiko patologia da. Ez da pentsatu behar dementzia semantikoa pairatzen duten subjektuek diskurtsoak osatzeko gaitasuna galtzen dutenik, aitzitik kasu batzuetan dementzia semantikoa pairatzen duten subjektuek abiadura bizian hitz egiten dute, baina diskurtsoak koherentzia eza eta errepikapena erakusten ditu; beste batzuetan berriz, diskurtso espontaneoa osatzeko zailtasuna da ondorio nagusia. Epidemiologiari buruz, 55-65 bitartean azaldu ohi da, eta maizago gertatzen da emakumeen artean.


Desinformazioa edo manipulazio informatiboa

Desinformazioa edo manipulazio informatiboa edo mediatikoa publiko bati zuzendutako informazioa nahita ezkutatu, murriztu edo datu faltsuekin eman eta ondorioz errealitatearen ikuspegi distortsionatua azalaraztea da. Desinformazioa nahita eta asmo jakinekin egiten den manipulazioa da: errealitatea norberaren interesetara moldatzea alde bnatetik, eta beste kasu batzuetan konfiantza publikoa suntsitzea eta gizartean zerbaiten edo norbaiten aurkako iritzia zabaltzea, maiz gorrotoa eta beldurra, abantaila politikoak eskuratu edo besterik gabe desetabilizatzeko asmoarekin.


Ikasliburua: Santa Ageda bezpera: koplak eta bertsoak

Kredituak: Noaua aldizkaria

Hemen, PDF formatoan, Santa Ageda bezperako koplak dituzu eskuragarri.

Santa Ageda (edo Agata) bezpera edo Santa Ageda eskea Euskal Herriko jai tradizionala da, otsailaren 4ko iluntzean ospatzen dena, Santa Ageda egunaren bezperan alegia. 235 urtean Sizilian jaiotako Agata Cataniakoaren omenez ospatzen da, zeinari bularrak moztu zizkioten hango Kinziano gobernadorearekin ezkondu nahi ez izateagatik. Euskal Herrian neguko solstizioko jaiekin loturik dago, neguaren bukaera eta naturaren esnatzea ospatzeko. Ospakizunean lagun taldeak kopla zaharrak kantatzen dituzte, makilekin lurra joaz koplaren erritmoa jarraitzeko, herrian zehar eskean, gero elkarrekin afaria egiteko. Bertsoak koplakari batek kantatzen ditu, eta besteek leloa. Garai batean adin bereko mutilak bakarrik ibiltzen ziren, toki batzuetan soldaduskara joan behar zirenak hain zuzen.


Deskolonizazioa

Deskolonizazioa erregimen kolonial baten baitan dauden herriek independentzia lortzeko prozesua da, kolonialismoa juridikoki eta politikoki bukatutzat ematearekin batera. XX. mendean zehar gertatu zen, bereziki 1950-1960 hamarkadetan, eta horren bitartez XIX. mendetik potentzia kolonialen mendean izan ziren Asia eta Afrikako hainbat herrialde haietatik independente bilakatu ziren. Independentziak ordea, ez zuen ekarri erabateko burujabetza, eta kasu gehienetan deskolonizatutako herrialdeek dominazio ekonomiko eta politikoa pairatzen dute egun ere. Hain zuzen, deskololizatutako herrialdeek Hirugarren Mundua delakoa osatzen dute gaur egun neurri handi batean.

Herrialde horietako burujabetza nahia eta beraz deskolonizazioa ekarri zuten faktoreak hauek izan ziren:

  • Mendebaldeko potentzien aurkako mugimenduen sorrera, hala nola panarabismoa, afrikanismoa eta asiatismoa, dominazioa eta zurien arrazakeria agerian utziz eta kasu askotan herrialde haietako ideologia nazionalista sustatuz
  • Deskolonizazioaren aldeko lider historikoen ekaprena ere nabarmena izan zen, hala nola Gandhi eta nehru Indian, Ho Chi-Minh Vietnamen; Sukarno Indonesia eta Lumumba Zairen, egungo Kongon alegia.
  • Lehen Mundu Gerraren ondoren, potentzia kolonialek krisialdi politiko eta ekonomikoa larria pairatu zuten. Gainera, Thomas Woodrow Wilson estatubatuar presidenteak Wilsonen 14 puntuak plazaratu zituen, herri guztien burujabetza eskubidea aldarrikatuz. Sortu berria zen Sobiet Batasunetik ere herrien independentzia aldarrikatzen zen.
  • Nazioarteko erakundeen babesa, bereziki Nazio Batuen Erakundearen aldetik.
  • Herri kolonizatuen eta deskolonizatuen arteko anaitasuna, 1955 ospatutako Bandung-eko Konferentzian gauzatu zena.

Deskolonizazioa fase batzuetan zehar garatu zen:

  • 1945-1955 bitartean Asiako herrialdeak izan ziren bereziki independentzia lortu zuten.
  • 1955-1970 bitartean Afrikako herrialdeak izan ziren independentziarako bidea hatu zutenak.

Aldi berean, deskolonizazioa lortzeko bideak desberdinak izan ziren:

  • batzuek modu baketsuan lortu zuten, bereziki Erresuma Batuak kolonizatutako herrialdeetan.
  • beste batzuetan deskolonizazio iraultza baten bitartez gertatu zen, modu guztiz gatazkatsuan eta batzuetan indarkeriaz, hala nola Indonesian, Angolan, Mozambiquen eta Algerian.