Sail homogeneoak

Kostuen kontabilitatean, sail homogeneoak kostuak produktuei egotzi aurretik helburu edo lan mota bakar bati (eta hortik homogeneo hitza) dagozkion baliabide biltzen dituen arlo bat da, eta beraz baliabide horietako kostu guztiak barnehartzen dituena. Definizio hori 1957ko kontabilitate-plan frantsesak ezartzen duena da.Sail homogenoa enpresako sail erreal edo fisikoa zein alegiazko edo fiktizioa izan daiteke, hau da, kostu-zentroak dira, eta ez dute zertan enpresaren organigraman islada zuzena edukirik. Beste alde batetik, kostuak biltzen dituztenez, kontrolatu beharreko eremuak dira, arduraduna izan beharko luketenak. Azkenik, kostuak biltzen dituztenez, kostu horiek fisikoki eta modu homogeneo batean jasotzeko, lan-unitate izeneko unitatetan jaso behar dira beti.

Beste hizkuntzetan: gaztelaniaz, sección homogénea.


Lansariak

Lansaria, alokairua edo erremunerazioa pertsona batek egindako lanagatik edo lanean emandako denborarengatik jasotzen duen ordaina da. Finkoa eta aldirokoa izan daiteke, eta orduan soldata deitzen zaio, baino aldakorra ere izan daiteke, langileak aparteko lan orduak egiten dituelako, jasotzen dituen osagarriengatik edo besterik gabe egindako lanagatik, hots destajuan, lan egiten duelako.


Klasismoa

Klasismoa elite eta goi mailako klase sozialetatik beheko klase sozialetako banako eta gizataldeak baztertu eta urrun mantentzeko jarrera da, eta "gu ez gara haiek bezalakoak" edo "gu hobeak gara" bezalako errepresentazio sozialak ekartzen dituen eta azken ondoriotzat itxitura soziala sortzea duena, mugikortasun soziala eragotziz. Arrazismoarekin batera, diskriminazio mota bat da, eta boterea eta pribilegioak mantentzeko estrategia.


Kontsumo-merkatua

Kontsumo-merkatua bere kontsumo propiorako ondasunak eta zerbitzuak erosten dituzten banakoek eta familiek osatzen duten. Kontsumo-merkatuan erosten diren ondasun eta zerbitzuen multzoak azken eskaria delakoa osatzen du. Kontsumo-merkatuak ezaugarri bereziak ditu: kontsumo-merkatuko ondasun eta zerbitzuek beharrizan bereziak betetzen dituzte, ekipo-ondasunen aldean esaterako, eta merkatuko banako eta familiek jokabide berezia ere izaten dute. Horrexegatik, kontsumo-merkatuak marketin berezia ere behar du.

 


Ekipo-ondasunak (inbertsio-ondasunak, kapital-ondasunak)

Ekipo-ondasunak, inbertsio-ondasunak edo kapital-ondasunak beste ondasunak ekoizteko erabiltzen diren ondasun iraunkorrak dira, hala nola makineria eta ibilgailu indutrialak. Ekoizpen-faktore bat da, eta horien artean kapital fisikoaren ataletako bat. Beraz, enpresek ekoizpen-prozesurako baliatzen dituzten ondasunak dira, azken kontsumitzaileek kontsumitzen dituzten kontsumo-ondasunak ez bezala (eta hartara, ondasun jakin bat, furgoneta bat adibidez, ekipo-ondasuna edo kontsumo-ondasuna izan daiteke, hura enpresa batek edo partikular batek erabiltzen duen). Ekipo.ondasunetan gertatzen den inbertsioa koiuntura ekonomikoaren egoera aurreratzen duen adierazle nagusi bat da: ekipo-ondasunetako inbertsioa gutxitzeak ekonomiaren motelaldia iragartzen du gehienetan, gutxiago inbertituz enpresak salmentak motelduko direla aurreikusten ari direlako.

Beste hizkuntzetan: ingelesez, capital equipment; gaztelaniaz, bienes de capital, bienes de equipo, bienes de inversión.


Gizarte erantzukizun korporatiboa

Gizarte erantzukizun korporatiboa edo erantzukizun sozial korporatiboa (maiz besterik gabe gizarte erantzukizun edo erantzukizun soziala ere deitua) enpresek mozkinak lortzeaz gainera, gizartearen alde ere jardun behar duela aldezten duen paradigma edo ikuspuntua da. Definizio gehienen arabera, alderdi hauek nabarmentzen dira: alde batetik, gizarte erantzukizuna enpresak borondatez garatu behar duen ikuspuntua da; beste alde batetik, helburuak biak, mozkina eta gizartearen alde jardutea, bateragarriak izatea bilatzen da. Teoria batzuen arabera, gizarte erantzukizuna enpresak stakeholder edo interes-taldeekin eduki behar dituen harremanen baitan kokatzen da; ildo horretatik, gizartea bere osotasunean enpresaren jardueran interesa duten taldeetako bat besterik ez da,  langile, bezero, hornitzaile eta banatzaileak bezalaxe, eta beraz gizarte erantzukizuna interes horren islada edo praktikan jartzea besterik ez litzateke izango. Zehazte aldera, gizartearen aldeko jardun horrek giza eta gizarte eskubideak bermatu, jasangarritasuna, gobernuko gizarte politiken alde jardutea, lan zein gizarte arloan, eta horren araudia errespetatu eta bultzatzea barnehartu beharko lituzke.


Apodiktikoa, apodizitatea (apodiktizitatea)

Berez egiazkoak diren proposizioak proposizio apodiktikoak direla esaten da. Aristotelesek bere logikan proposizio apodiktikoak, frogatu beharrik ez dutenak, eta asertorikoak, frogatu behar direnak, bereizten ditu. Adibide gisa, "1+1=2" proposizio apodiktikoa da, eta "Adarra mendiak 817m ditu" asertorikoa. Proposizio problematikoak berriz, egia izan daitezkeenak dira, probabilitatezkoak. Kantek ere bereizketa hori zuen Arrazoi hutsaren Kritika lanean.

Apodiktikoa izatearen nolakotasuna apodizitatea edo apodiktizitatea da.

Apodizitatea fundazionalismoaren oinarrietako bat da, ezagutza ukaezinezko proposizioetan, argi eta garbi eta berez egiazkoak diren horietan, oinarritzen denez. Husserlek ere  bere fenomenologia zalantzarik gabekoak diren pertzepzio eta esperientzietatik abiarazten du.

Erreferentziak

 

 


Konstituzionalismoa

Konstituzionalismoa estatu baten eraketan estatuaren botereak mugatzea eta herritarren askatasunak bermatzea aldeztu eta lehenesten dituen doktrina politikoa da, Konstituzio izeneko arau goren baten bitartez. Ildo horren zabal baitan, konstituzionalismoaren zenbait aldaera bereizten dira, hala nola konstituzionalismo liberala, herritarren askatasunak nabarmenduz, eta konstituzionalismo soziala, berdintasuna eta gizarte ongizatea, eskubide sozialak alegia, lehenetsiz.


Apokatastasia

Apokatastasia (antzinako grezierazko ἀποκατάστασις hitzetik, "berrezarpena", "gauzak bere lekuan jarri") gauzak euren jatorrizko printzipio edo hasierako egoerara itzultzea da. Grezierazko adiera arruntean gaixo bat sendatu, lapurtutako zerbait jabeari eman zein astroak euren lehengo kokapenera itzultzea adieraz dezake. Filosofian, betiereko itzuliaren sinonimo gisa erabili da. Gottfried Leibniz filosofoak (1646-1716) Apokatastasis panton izenburuko saiakeraren zirriborroa idatzi zuen 1715ean, non denbora aski luzea igarota, pertsona berdinak biziko liratekeen, eta egoera eta zirkunstantzia berdinetan.

Kristau teologian berriz, Origenes kristau teologo eta Elizaren aitak (185-254) ezarri zuen doktrina da, zeinaren arabera denbora guztien amaieran, guztiok, bekatari izan ala ez, Jainkoarekin bat egingo dugun. Itun Berrian ere agertzen da, berritze espiritual moduan eta Kristoren itzulera eta iragarpen guztien gauzatzea adierazteko.

Erreferentziak