Vennen diagrama

Karratu urdinean (K) karratu guztiak, kolore guztietakoak, biltzen dira. Hiruki gorrian (G) denetariko forma gorriak. Bien ebaketan (K eta G), karratu gorriak bakarrik biltzen dira, beraz.

Vennen diagramak edo Venn-en diagramak multzoak eta horien arteko eragiketak eta erlazioak grafikoki irudikatzeko erabiltzen diren diagramak da. Orokorrean, osotasuna edo multzo osoa (unibertso izenekoa) laukizuzen baten bitartez adierazten da, eta horren baitan bereizten multzoak zirkulu edo beste forma batzuen bitartez, multzoan barneratzen diren elementuak biltzen dituztenak. Adibidez, bi zirkulu ebakitzen badira, dagozkien multzoek elementu komunak dituztela esan nahi du.

John Venn matematikari ingelesak asmatu zituen 1880 urtean, eta geroztik sarri erabiltzen dira multzo-teoria eta probabilitatearen kalkulua erakusteko.


Hornitzaileak

Hornitzaileak enpresa edo erakunde bati produktuak saldu edo eskura jartzen dizkiotenak dira. Saltzaile edo kontratista ere deitzen zaie. Kontabilitatean, hornitzaileekiko zorrak "Hornitzaileak" atalean sartzen dira.


Gainahalmena

Gainahalmena gehiegizko ekoizpen-ahalmena da, ekoizpen-planta batek duen ekoizpen-ahalmena eskaria baino handiagoa denean gertatzen dena.

Beste hizkuntzetan: ingelesez, overcapacity; gaztelaniaz, sobrecapacidad productiva.


Hipotesi nulua

Proba estatistikoetan, hipotesi nulua probatu nahi den efektua ezeztatzen duen hipotesia da, lagineko datuekin alderatu egiten dena, efektua badela baieztatu ahal izateko, edo ez. Datuek erakusten ebidentzia sinesgarria ez bada hipotesi nulupean (ikus, adierazgarritasun-maila eta p balioa), hipotesi nulua baztertu egiten da, eta beraz probatu nahi den efektua baieztatu egiten da; datuak hipotesi nuluak adierazitakoarekin bat badatoz berriz, hipotesi nulua onartu egiten da, eta efektua ezin da probatutzat eman. Hipotesi nuluak ez dira inoiz egiazkotzat hartzen, eta faltsutu egin daitezke soilik (edo ez) baieztatu nahi den efektua baieztatzeko.


Autofinantzaketa

Autofinantzaketa edo autofinantzazioa enpresak bere baliabideekin egiten dituen inbertsioen finantzaketa da. Kanpoko finantzaziorik gabe egiten da, hots, mailegu edo krediturik gabe, finantza merkatuak eskaintzen dituen tresnak (bonoak, obligazioak) baliatu gabe, eta akziodunei ekarpen gehigarririk gabe. Amortizazio ekonomikoa, hornidurak eta erreserbak dira autofinantzaketarako baliabide nagusiak.


Tesia

Tesia eztabaida eta defentsarako plantzeatzen den teoria edo proposizioa da. Etimologiaz, antzinako grezierazko τίθημι, tithēmi, “jarri”, hitzetik dator, eta "kokapena" litzateke bere itzulpen literala. Aristotelesek adiera etimologikoan nahiz proposzioo moduan erabiltzen du bere lanetan.


Diruaren teoria kuantitatiboa

Diruaren teoria kuantitatiboa prezioen maila ekonomian dagoen diru kantitatearen mendean dagoela baieztatzen duen teoria ekonomikoa da. Zehatzago, honako hau teoria horrek proposatzen duen erlazioa:

    \[MV=PT\]

M ekonomiako ditu kantitatea, V diruaren zirkulazio-abiadura, P prezioen maila eta T ekonomiako transakzio kopurua izanik. V zirkulazio abiadura ekonomiaren finantza-sistemaren araberakoa da, eta T transakzio kopurua ekonomiaren eskaintzaren araberakoa, biak epe luzera konstanteak. BNeraz, M eta P proportzionalak direla esan daiteke: M diru kantitatea zenbat eta handiagoa, orduan eta handiagoa da P prezioen maila.

Diruaren teoria kuantitatiboa eskola monetaristaren oinarrietako bat izan da, eta horien aldezle nagusiak Irving Fisher eta Milton Friedman izan dira. Kritika zorrotzak jaso ditu; esaterako, M diru kantitatea murrizten denean, prezioek behera egiteko joerarik ez dutela ikusi da, bereziki soldatak, eta azkenean ondorioa interes-tasak igo, eta T transakzio kopurua murriztea dela, aldagai horien arteko erlazioa bete dadin.


Heterogeneotasuna

Heterogeneotasuna ezaugarri aski ezberdinak dituzten elementuek osatzen duten multzoaren nolakotasuna da. Aurkako nolakotasuna homogeneotasuna da. Adibidez, ikasgela batean, oso maila ezberdinak dituen taldea heterogeneoa dela esaten da. Estatistikan, lagin edo datu-multzo bat heterogeneoa dela esaten da, bere baitan balio edo proportzio aski ezberdinak dituzten datu-azpimultzoak daudenean, populazio ezberdinetatik jasotakoak. Datu multzo heterogeneoak aparte aztertu behar dira, bakoitza bere aldetik, bateratuz gero emaitza nahasiak eman ditzaketelako. Adibidez, emakumeak eta gizonak gaixotasun baten tratamenduaren ondorioei buruz orokorrean ezberdinak direla erabaki bada, sexu bakoitza aparte aztertu behar da, heterogeneotasuna saihesteko. Bestalde, metaanalisian, emaitza aski ezberdinak ondorioztatu dituzten ikerketak ere heterogeneoak direla esaten da.


Patenteak

Patentea asmatzaile edo berritzaile bati berak egindako ekarpen tekniko bati buruz legez ezartzen den eskubidea da, ekarpen horien jabetza eta erabili, zabaldu eta merkaturatzeko. Patente bat esklusibotasuna asmatzaileek beraiek garatutako negozioei edo haiek baimendutako enpresei dagokie, erabiltzeko lizentzia baten trukean azken kasuan.


Diru-batasuna (moneta-batasuna)

Diru-batasuna edo moneta-batasuna gertatzen da herrialde batzuek diru edo moneta nazional berdina jaulki eta baliatzea adostu eta erabakitzen dutenean. Herrialdeek euren diru edo moneta nazionalak atxikiz ere gerta daiteke moneta-batasuna, moneta nazionalak trukaneurri edo ganbio-tasa finko edo konstantean ezartzen direnean. Diru-batasuna gauzatzeko banku zentral bakarra edo haien moneta-politikak koordinatzen dituzten beste erakunde eta mekanismoak behar dira.

Beste hizkuntzentan: ingelesez, monetary union; gaztelaniaz, unión monetaria.