Eskola-absentismoa

Eskola-absentismoa edo eskolako absentismoa ikasle bat behar bezalako justifikaziorik gabe eskolara behin eta berriz etortzen ez denean gertatzen den fenomenoa da. Eskola-absentismoa izan daiteke borondatezkoa, ikasleak eskolara joan nahi ez duenean (orduan informalki gazteen artean txikarra egitea edo piper egitea), zein eragindakoa, ikasleak pairatzen dituen arazo sozioekonomiko eta psikosozialen ondorioz etortzen ez denean. Beste arazo batzuen aztarna izateaz gainera, eskola-absentismoa berez arazoa ere bada, haurraren edo gaztearen hezkuntza eta inklusibitatea kolokan jartzen delako, eta maiz esklusio edo bazterketa-egoeran jarri. Horregatik guztiz garrantzitsua da, eskola-absentismoari buruzko datuak sistematikoki jaso, eta arazo izan daitekeen kasuetan, eskolako eta inguruko eragile guztiak (eskolako irakasleak, eskolako psikologia, gurasoak, ...) jakinaren gainean jarri, egoera ebaluatu eta beharrezko neurriak hartzea.


Autokobariantza

Autokobariantza denbora serie batean aldi desberdinetako balioen artean dagoen erlazioa edo dependentzia neurtzeko erabiltzen diren estatistikoa da. Autokobariantza kalkulatzeko, k lag edo atzerapen delakoa zehaztu behar da aurretik, kontuan hartzen diren s eta t (t \geq s) bi aldi desberdinen artean dagoen t-s tarte edo distantzia alegia.

Denbora seriea erregularra edo joera garbikoa bada, k atzerapena handitu arren, autokobariantza ez da jaitsiko edo astiro egingo du behera . Oso gorabeheratsua edo nahasia denean berriz, erregulartasunik gabea, autokobariantzak k ezberdinetarako oso ezberdinak izango dira, positiboak zein negatiboak, edo oso azkar egingo dute behera k handitu ahala.

Autokobariantza honela adierazten da, s eta t aldiko balioetarako:

    \[\gamma(X_{s},X_t)=cov(X_{s},X_t)=E[(X_{s}-\mu_{s})(X_t-\mu_t)]\]

Seriea estazionarioa denean, autokobariantza k atzerapenaren beste ezeren mendean ez da egongo, eta beraz, honela adieraz daiteke (adibidez, 2 eta 5 denboretako autokobariantza eta 4 eta 7 denboratekoa berdinak izango dira).

    \[\gamma(k)=cov(X_{t+k},X_t)\]

k atzerapen guztietarako autokobariantza-matrizea ere definitzen da:

    \[\Gamma_k= \begin{pmatrix} \gamma(0) & \gamma(1) & \ldots & \gamma(n-1)\\ \gamma(1) & \gamma(2) & \ldots & \gamma(n-2)\\ \ldots & \ldots & \ldots & \ldots\\ \gamma(n-1) & \gamma(n-2) & \ldots & \gamma(0)\\ \end{pmatrix}\]

Ikusten denez, matrize diagonala da.

Lagin autokobariantza, datu jakinekin, k jakin baterako eta beraz seriea estazionarioa dela kontuan harturik, honela kalkulatzen da:

    \[\hat{\gamma}(X_{t+k},X_t)=\cfrac{1}{n-1}\sum_{t=1}^{n-k}(x_t-\overline{x})(x_{t+k}-\overline{x_t})\]

 

 


Lan kualifikazioa

Lan kualifikazioa lanpostu baterako langile batek dituen konpententzia eta gaitasunen multzoa da. Lan kualifikazioa langilearen prestakuntzak eta trebakuntzak nahiz lanpostu horretan duen esperientziak osatzen dute.


Kontrapuntua

Musikan, kontrapuntua hots, lerro musikal edo melodia independente batzuk era harmoniatsu batean bateratzea da. Bereziki Mendebaldeko musikan erabiltzen da eta Berpizkundetik aurrera nagusitu zen. Johann Sebasitan Bach hartzen da kontrapuntuaren maisutzat.


Errekurtsibitatea edo errekurtsioa

Metodo edo prozesu bat errekurtsiboa dela esaten bere baitan metodo edo prozesu bera barnehartzen denean. Adibidez, "pentsatzen dut pentsatzen dudala" pentsatzen badut, "pentsatzen dut pentsatzen dudala pentsatzen dudala" pentsa dezaket, eta horrela prozesua behin eta berriz errepika daiteke. Kontzeptua matematikan eta informatikan erabiltzen da bereziki, bere baitan beraien definizioa osoa barnehartzen duten funtzioak definitzeko besteak beste; adibidez funtzio faktoriala funtzio faktoriala bera erabiliz definitu daiteke: n!=n \times (n-1)!

Errekurtsioa errepikapenekin identifikatzen da, baino prozesu errekurtsiboek errepikapenezkoak ez diren egiturak sor ditzakete, adibidez, oa blokearen alde banatara o eta a bokalak  jartzen baditut, eta bloke berriari prozesu bera aplikatzen badiot, emaitza ooooooooaaaaaaaa egitura da, errepikapenezko segida ez dena.

Ikus, gainera


Iterazioak

Iterazioa adiera bikoitzeko terminoa da:

  1. Kalkulu, algoritmo edo prozesu batean behin eta berriz errepikatu beharreko pausoetako bakoitza da, baldintza bat bete artean burutzen dena. Informatikan, kontrol egituretako bat da, aldagaiak aztertu eta horren arabera zein agindu bete behar diren ezartzen duena. Adibidez, x eta y  zenbakien batura kalkulatzeko, x hartzen dugu, eta bat gehituz joan behar dugu, aldi berean kontatuz zenbat aldiz egiten ari garen pauso hori, pauso edo iterazio kopuru hori y zenbakiaren berdina izan arte.
  2. Problema baten soluzioa aurkitzeko behin eta berriz egiten diren hurbilketetako bakoitza da.

Ikus, gainera


Desinbertsioa

Desinbertsioa negozio edo jarduera ekonomiko batetik baliabideak erretiratzea da, beste jarduera batzuetan erabiltzeko. Inbertsioaren aurkako kontzeptua da, beraz. Desinbertsioa egiteko arrazoiak  jardueraren errentagarritasun eskasa (edo beste jardueren errentagarritasun handiagoa) eta errentagarritasuna handia izan arren, arriskua, jarduerarena berarena nahiz merkatu-arriskua, saihestea izan daitezke.


Kontratazioa

Kontratazioa pertsona edo erakunde batek beste bati produktuak saldu edo zerbitzuak emateko hartzen duen obligazioa sortzea da, prezio edo ordainsari baten trukean. Kontratazioa publikoa denean, obligazioa administrazio publikoarekin hartzen denean, aplikatzen den erregimen juridikoa berezia da.


Likidazioa (merkataritza)

Agian kitapena edo likidazioa bilatzen ari zinen.

Merkataritzan, likidazioa enpresa edo negozio batean dauden produktu, izakin eta bestelako ondare-elementuen aparteko salmenta da,enpresa edo negozioaren itxiera, aldaketa edo beste aparteko arrazoi batek eraginda. Gehienetan oso prezio merkeekin egiten da, salgai dauden produktuak lehenbailehen saltzeko.


Kitapena (likidazioa)

Agian, likidazio hitzak merkataritzan duen adiera bilatzen ari zinen.

Ekonomian eta zuzenbidean, kitapena eta likidazioa egoera desberdinetan eta hainbat adierekin erabiltzen den terminoak dira. Orokorrean, kitapena, zor bat kitatzea da, hots obligazio baten amaiera da, alde batek besteari ordaindu beharrekoak ordainduta. Zor edo saldo baten zenbatekoa zehaztea ere adieraz dezake, alde bateko eta besteko mugimenduak konpentsatuz. Adiera orokor horretatik, hanbat adiera partikular ditu:

  • ordurarte zatitugabea eta komuna zen ondarea parte ezberdinetan zatitzea da, bakoitzari berea emanez (irabazpidezko ondasunen likidazioa adibidez, dibortzioen kasuan);
  • zerga baten kitapena edo likidazioa, ordaindu beharreko zerga baten zenbatekoa zehaztea; horrela, autolikidazioa edo autokitapena ere badaude, zergapekoak berak kalkulatu behar duenean ordaindu behar duena;
  • sozietate bat likidatzea, sozietate baten ondare garbia zehaztea, aktiboak saldu eta zorrak kitatu ondoren, bazkideen artean banatu aurretik;
  • herentzia bat likidatzea, hil den pertsonaren ondarearen balio garbia zehaztea, oinordekoen artean banatuko dena;
  • kontabilitatean, kontu bat likidatzea, kontu baten saldoa zehaztea da (izakinak, adibidez), alde bateko eta besteko mugimenduak konpentsatuz.