Mikromarketina

Mikromarketina ezaugarri bereziak dituen kontsumitzaile multzo txiki eta zehatz bati buruz planteatzen den marketineko estrategia da. Horren baitan tokiko marketina eta marketing indibiduala bereizten dira.1 Bereziki big data direlakoen azterketatik diseinatu daitezke mikromarketineko estrategiak, mikrodatuen ezaugarri bereziak kontuan hartuz. Mikromarketinaren eragozpen gisa, ordea, kostu altua aipatu da, tokiko merkatuetan eta banakoz banako eskala-ekonomiak sortzeko ezintasuna dela eta.

Erreferentziak

1.
Kotler P, Armstrong G. Fundamentos de Marketing. 2003rd ed. Pearson Education; 2003.

Kapital arriskua

Kapital arriskua edo kapital arrisku inbertsioa proiektu berritzaileak aurrera eraman nahi dituzten enpresa txiki eta ertainetan egindako inbertsioak dira, gehienetan iraupen laburrekoak, partaidetza txikikoak enpresan eta finantzazio gehigarria jasotzeko laguntza eta sostengu modukoak. Inbertsioaren epea bukatu dela irizten denean, partaidetza enpresako bazkideei itzultzen zaie gehienetan.


Gatazkak

Gatazka boterea (boterea zentzu zabalean, baliabide eskasak eskuratu edo balio kulturalak zaindu edo inposatzeko erabil daitekeena) eskuratzeko borroka da, non alde eta eragile desberdinek euren interesak defendatzen dituzten. Pertsona biren artekoak  izan daitezke, baina nazio-multzo handien artean ere izan daitezke; aldi berean, gatazkak latente edo estaliak nahiz agerikoak eta bortxazkoak izan daitezke (gerren kasuan, adibidez). Uste ohi denaren aurka, gatazkak ez dituzte gizarte harremanak suntsitzen; areago, gatazkak gizarte harremanen funtsezko ezaugarri dira, eta kasu askotan gizarte harremanak sendotu eta gizarte aldaketarako tresna ere izan daitezke.


Esentzialismoa

Esentzialismoa gizarte zientzietako ikuspuntua da, zeinaren arabera ideia eta praktika sozialen ezaugarri nagusiak haiek garatzen dituzten banako eta gizarteetatik aparte aztertu behar diren. Adibidez, ohikoa da sexualitatea, arrazismoa eta kapitalismoa justifikatzeko, argudio esentzialistak baliatzea da, sexu portaerak, jarrera arrazistak eta interes kapitalistak gizakiaren berezko ezaugarriak edo esentziak direla baieztatuz. Esentzialismoa ikuspegi erredukzionista dela kritikatu ohi da. Esentzialismoaren aurkako ikuspuntua konstrukzionismoa da, subjektibitatea oinarrizko elementutzat hartuz gizarte gaien azterketan, eta funtsezkoa izan dena adibidez teoria feministatik zabaldutako sexu-genero bereizketan. 1

Ikus, gainera

Erreferentziak

1.
Hird M. Essentialism. In: Encyclopedia of Social Theory. 2006th ed. SAGE; 2006:174-175.

Ostiralak (Jon Arretxe): laburpenak

Ostiralak Jon Arretxe idazleak idatziriko umorezko sei ipuinen bilduma da, Ostegunak bildumaren jarraipena. Estalkia, E.S.M.K., Aitorren erabakia, Kolakaoa, Bekadunak eta Valeriren azken ostirala ipuinak biltzen ditu.

Laburpenak

Estalkia

"Puntu eta Koma" deitzen den irratsaio batera elkarriztetatu behar dute Jon Arretxe idazlea (liburuaren egilea dena). ''Ostegunak'' liburuari buruz mintzatzen dira aurkezlea (Koma izenekoa, Puntu gaixorik dago) eta idazlea, liburuak izandako arrakastaz, hainbat hizkuntzatara itzulia eta Japoniako telebistarako ere moldatu behar dutena. Jon Arretxe bizkaieraz hitz egiten du. Berehala, entzuleen deiak jasotzen hasten dira.

Lehenengo deia Tolosatik jasotzen dute eta bizkaieraz hitz egitea aurpegiratzen dio zakar entzule gipuzkoarrak. Berehala moztu, eta abestia jartzen dute (testuan abestiko letrak ere agertzen dira, lerro bihurrietan eta notak tarteka).

Bigarren deia Bermeotik hartzen dute eta entzuleak gogor egiten du aurreko entzuleraren aurka, giputxek ere erdarakadak eta botatzen dituztela, baina hau ere berehala moztu eta abestia jartzen dute.

Hirugarren deia Ondarruko andre batek egiten du eta bizkaieraz kontatzen du guztiz kezkatuta dagoela. Alabak liburua irakurri zuen eta barrez ikusita, berak ere bai, eta izutu egin zen ikasleen parranda-bizitza eta beste aldrebeskeriekin, Gasteizen ikasten dagoen alaba ere berdin ibiliko ote den, berez zintzoa izan arren. Jon Arretxek lasaitzeko esaten dio, liburukoak ipuinak direnez, errealak ez direlako.

Laugarren deia Zarauztik jasotzen dute. Andreak programatik zorionak emateko deitzen du. Irratilariak galdera egiteko animatu, eta andreak Joni zorionak ematen dizkio, hain pilotari ona delako, guztiz nahastuta.

Bostgarren deia gizaseme serio batek egiten du, eta ''Ostegunak'' liburua gogor kritikatzen du, literatura eskasa dela eta esanez. Esaldi handiusteak botatzen ditu, kultuak guztiz eta latinez ere bai. Jonek ezer ere ez diola ulertu erantzuten dio.

Hurrengo deia ikasle gazte batek egiten du. Liburua gustura eta barrez irakurri zuela esaten du. Aurreko entzulearen aurka jotzen du guztiz, eta ostia batzuk merezi dituela esanez.

Azken deia Jonen aspaldiko lagun batek egiten du, Martin izenekoak. Guztiz haserre, liburuan agertzen den pertsonaia bere pertsonan oinarrituta dagoelakoan, putero moduan, neskalaguna galdu eta guztiak arra jotzen ari zaizkiola estaen du. Salaketa jarriko duela haren aurka eta behean dagoela zain, irratitik ateratzen denerako, ostia pare bat emateko. Deia moztu eta musika jarri ondoren, iorratilariak ikusi egiten du Martin leihotik. Jonek ezer larririk ez dela gertatuko espero duela dio, Martin pertsona ona delako finean. Ondoren, ''Ostiralak'' liburuari buruz mintzatzen hasten da, liburuan ikasle ibili ondoren, parranda giroa utzita, lan munduan sartzerakoan, gazte batzuren pasadizoak kontatzen direla eta.

Irratitik atera, eta Martin du zai. Baina orduan dakigu Martinek itxurak bakarrik egin dituela irratian, Jonekin adostuta helburua entzule eta hedabideen arreta erakarri eta liburuak salmenta onak izan ditzan.


Atzeraeragina

Zuzenbidean, ekintza juridiko bat atzeraeraginezkoa dela esaten da iraganean efektuak sorrarazten dituenean. Adibidez, autobusean txartelik gabe bidaiatzeari zigorra kentzen dion legea atzeraeraginezkoa da, iraganean txartelik gabe joan eta zigorraren zai dauden horiek ere zigorgabetzen dituenean.


Denbora serieak

Estatistikan, denbora seriea aldagai baten iraganeko balioen segida da, hala nola toki batean azken urteotan izandako euri kopuruaren bilakaera, herrialde bateko biztanleriaren bilakaera eta denda bateko eguneko salmenten segida. Denbora serie batean zenbait mugimendu edo osagai bereizten dira: joera, seriearen norabide nagusia epeluzera; urtarokotasuna, urtetik batetik bestera errepikatzen diren urtean zeharreko mugimenduak; zikloa, urte batzuetan zehar gertatzen diren aldaketa periodiko edo aldirokoak; eta hondarra, aurresan ezinezko aldaketa irregularrak eta zorizkoak. Denbora serie baten osagaien kuantifikazioak denbora serieen azterketaren helburu nagusirako bidea zabaltzen du: geroko balioen aurresana.

Hainbat teknika garatu dira denbora serieen inguruan, batezbesteko higikorrek seriea leundu eta joera agerian uzten dute; ARIMA ereduek seriearen egitura azalerazten dute, aldiko balioa aurreko balioekin eta zorizko osagaiekin lotuz; eta analisi espektrala ziklo osagaia atzemateko garatzen da. Aplikazioak anitz dira, meteorologiatik finantza merkatuen bilakaerara.

Beste hizkuntzetan: ingelesez, times series; gazteleraz, series temporales.

Ikus, gainera


Leviatana

Leviatanen suntsiketa, Gustave Doré-ren grabatua (1865)

Leviatana Biblian aipatzen den itsasoko suge erraldoia da, munstrotzat hartzen dena, Jainkoak berak sortua. Thomas Hobbes filosofo politikoak herritarrak zapaltzen dituen estatuaren metaforatzat erabili zuen Leviatana, izen hori baliatuz estatuari buruzko bere lan nagusiari izenburua emateko. Geroztik, aski zabaldutako metafora izan da, legea inposatzeko beldurra eta hertsapena baliatzen dituen estatua irudikatzeko.


Mikrodatuak eta makrodatuak

Mikrodatuak banakoetatik jasotako datuak dira, zuzenean eta inongo agregazio edo prozesamendurik gabe eskuraturikoak. Makrodatuak, berriz, mikrodatuetatik agregazioz edo prozesamenduz eskuratzen diren informazio-unitateak dira. Adibidez, pertsona batek emandako botoa mikrodatua da, baina herri batean alderdi batek lortu duen boto-kopurua makrodatua, makrodatuak dira, era berean, mikrodatuetatik kalkulaturiko batezbestekoak, bariantzak eta beste estatistikoak. Mikrodatu eta makrodatuekin batera, mesodatuak ere bereizten dira, mikrodatuetatik makrodatuetarako erdibideko maila bateko datuak.


Eskaria

Eskaria merkatu bateko kontsumitzaileek eremu eta epe jakin batean erosiko luketen produktuaren bolumena da, prezio, produktuaren ezaugarri eta inguruneko beste alderdiak kontuan harturik.