Jara, Jasone Osoro: laburpena

Jara Jasone Osorok 2001 urtean plazaratu zuen gazteentzako eleberria da, Jara 13 urteko neska nerabearen bizipenak kontatzen dituena: lehen maitasuna, gorputzaren aldaketak eta gurasoekiko eta lagunekiko gorabeherak. Pertsonaia bera protagonistatzat harturik, Jara, bikiak eta bikoteak (2005), Jara Bartzelonan (2007) eta Jara live (2010) eleberriak idatzi zituen hurrengo urteetan.

Laburpena

Jaitsi zait

Jara kuleroak odolez zikinduta esnatzen da. Hilekoa etorri zaio. Amari esan nahi dio gosaltzera doanean, baina beti bezala korrika eta presaka dabil ama, urduri, lanera joan behar duelako. Aitak ere presaka alde egiten du Jakitean, amak besarkatu egiten du eta betiko leloekin hasten da, ea minik duen, konpresak emango dizkiola, eta mutilekin kontuz ibiltzeko. Jarak lasai egoteko esaten dio amari, badakiela zer egin eta nola jokatu, hilekoa zer den badakiela. Etxean bakarrik, komunera doa eta bere gorputza arakatzen du ispiluan, bere gorputza edertzen ari dela sentitzen du, eta ezpainak margotzen ditu.

Sekretuak, sekretuak, sekretuak

Eskolarako bideak Ihintza lagunarekin topo egin eta hilekoa etorri zaiola kontatzen dio Jarak. Sekretua gordetzeko esaten dio. Ihintzak harrituta eta pozik hartzen du berria. Hemendik aurrera bularrak ere haziko zaizkionez, Urko, Jarak atsegin duen mutila, liluratuta utziko duela esaten dio. Eta ahizpari tanpoiak eskatuko dizkiola. Biak pozik eta barrezka daude. Arkaitz atzetik datorkie eta isildu egiten dira.

Urkoren piercinga

Urkok piercina jarri du bekainean, eta denak harrituta daude ikastolan. Harro dago Urko piercinaz, eta inguruko guztiek mirespenez begiratu eta hitz egiten diote. Jarak are eta guapoago ikusten du orain. Liluratuta dago. Ihintzak esaten dio bere ahizpa Nerearen koadrilan Urko helduena eta guapoena dela pentsatzen dutela, eta Amaiak, ahizparen koadrilakoak, apustua egin duela bera izango dela lehena hari musu ematen. Jara jota geratzen da eta hori ez gertatzeko zerbait egin behar duela esaten dio Ihintzari. Urko ingurtazen zaie atzetik bi neskei, harro-harro eginda, baina Jarak erantzun txarra ematen dio, eta mutilak alde egiten du. Ihintzak jeloskor dagoela aurpegiratzen dio Jarari, baina Jarak dio ez zaiola harrokeria gustatzen. Haserre, alde egiten du Jarak. Denak ditu gorroto une honetan.

Amuletoa

Jara etxera iritsi eta komunean ixten da, musika entzuteko oinak ur berotan jartzen dituen bitartean, haserre dagoen guztietan bezala. Urekorekin dago haserre orain, piercinga jarrita guai dela uste duelako, eta bera gainera haren musu baten zain. Amak atea jo eta ondo dagoen galdetzen dio. Jara sutan jartzen, ama hain astuna izateagatik. Amak atea berriz ere jo eta telefonoz berari deika ari direla esaten dio. Ihintza da, Amaiak Urkori musu emateko asmoarekin jarraitzen duela, eta larunbat arrtasaldean izango dela. Jarak zerbait egin behar duela esaten dio, eta Ihintzak lasai egoteko, seguru asko Urkok korrika alde egingo duela, izututa. Ihintzak plan bat prestatuko dueal agintzen dio. Amak tortilla goxoa prestatu dio, eta Jara  musu ematen dio amari. Jarak galdetzen dio ea zaila den emakumea izaten, eta amak gorputzeko aldaketak pasako direla, eta mutilekin pazientzia izateko. Kaxatxo batean lepoko bat oparitzen dio, aitonak amonari oparitu ziona gerra garaian, eguzki itxurakoa. Orain, amak Jarari oparitzen dio. Bide batez, Jarak galdetzen dio ea zer esan nahi duen bere izena, amak dio Jara oreka dela, erdigunea. Pozik eta indartsu sentitzen da orain Jara, amak oparitu dion lepokoarekin, eguzkiak indarra emango balio bezala.

Gitarra baten itxura

Jara pozik jaikitzen da biharmunean, Urkori zerbait esateko asmo irmoarekin. Bere gorputz biluzia ikusten du ispilu aurrean, eta emakume baten gorputza ikusten du lehen aldiz, gitarra formarekin, aitak irakurtzen zizkion olerkietan García Lorcak emakumeen gorputzari buruz esaten zuen bezala, gerria, biloa hankartean, ..., eta Urkoren eskuak irudikatzen ditu aldi berean. Eskolara iristean ordea, Urko Amaiarekin ikusten du, musuaren apustua bota duenarekin. Ihintzari kontatzen dio, eta negarrez hasten da. Malkoak sikatu eta Ihintzarekin sartzen da gelara, artean Urko iritsi gabe delarik. Urko berandu sartu, matematikako irakasleak errieta egin, eta berehala arbelara ateratzeko esaten dio. Bitartean, Jarak Urko bere koadernoan zirriborrotzen ari zena ikusteko aprobetxatzen du eta Amaia idatzirik duela ikusten du. Irakasleak Jarari galdetzen dio ea Urkoren emaitza ondo dagoen, baina Jarak ez dauka ideiarik ere Urkok egin duen ariketari buruz, haren koadernoarekin kontzentraturik zegoelako. Besterik gabe, bai esan eta irakasleak ondo esaten du. Zorionez, klasea une horretantxe bukatzen da.

Jarak ezpainak margotzen ditu

Ondorengo soinketa klasean, Jarak kontatzen dio Ihintzari AMAIA idatzita ikusi duela Urkoren koadernoan arbelan zegoen bitartean.  Ihintzak proposatzen dio metamorfosia egitea, itxura aldatzea alegia, erakargarriago izateko. Praka eta kamiseta estu-estuak jartzea proposatzen dio, eta ezpainetakoa ateratzen dio ondoren, larunbaterako ezpainak margotu behar dituela esanez, eta lasai egoteko, gurasoei ez dielako ezer esan behar. Momentu horretan ezpainak margotzen dizkio, prueba egiteko, eta Jara barrez lehertzen da Ihintzarekin, nagusiago ikusten duelako bere burua. Praka eta kamiseta estuak faltza zaizkio. Zalantzarik gabe orain, Jarak Ihintzaren proposamena onartzen du.

Murphy madarikatua!

Eskola ondoren, Jara pozik eta ilusionatuta heltzen da etxera, amari txerak eginez. Arropa erosi nahi duela esaten dio, bere kabuz gainera, eta amak esaten dio duela gutxi erosi zuela, eta berehala konturatzen da mutil bat egon behar dela tartean. Utzi egiten dio azkenean. Aita dator eta afaria berak prestatzen duen bitartean, kontatzen die landetxe batean asteburua pasatzeko logela hartu duela. Jarak ez du nahi noski, bestelako planak dituelako. Aitak eta amak beraiekin joan behar duela esaten diote. Jara haserretu egiten da guztiz, eta komunera doa, han giltzepeturik negarrez hasten da. Amak atetik hitz egiten dio, ulertzen duela bi planak batera gertatzea kasualitatea dela, Murphyren legea bete dela (zerbait gaizki atera badaiteke, gaizki aterako da azkenean), baina jakin nahi duela bere plana zein den, ea mutilen bat dagoen tartean. Jarak ez dio ezer esan nahi eta ama penatu egiten da, nahiko lukeelako Jarak berarekin konfiantza izatea. Azkenean amak onartzen du landetxera bera eta aita bakarrik joatea, eta Jara Ihintzaren etxean lo egitea. Jara poztu egiten da guztiz. Baina amak baldintza bat jartzen dio, larunbatekoa osorik kontatu beharko diola itzulitakoan. Jarak onartu egiten du baina badaki dena ez diola kontatuko, ez ezpainak margotzearena ez musuarena.

Zilborra bistan

Klase ondoren, korrika abiatzen dira Ihintza eta Jara erosketak egitera. Aztoraturik daude guztiz. Eskaparateak begiratzen dituzte aurrena, sartzeko beldurrez edo, baina azkenean sartu eta arropa begiratzen hasten dira, eroen moduan. Dena erosi nahi dute, baina Jarak dio Urkoren musua desiratzen duela, hori besterik ez. Arropa aukeratzen hasi eta Amaia ikusten dute. Jarak alde egin nahi du, baina Ihintzak geratzeko esan eta arropa probatzen hasten dira. Praka gorri biziak probatzen ditu Jarak, ipurdia markatzen dutenak, eta gero kamiseta, zilborra agerian uzten diona. Pozik dago. Ispiluari musu ematen dio, Urko irudikatuz.

Komunikatzen

.................

50 orrialde 133tik eginak

LANEAN. PRESA BADUZU, BEHERAGO DAGOEN ESKATU ATALEAN JARA LIBURUA OSATZEKO ADIERAZI. MILA ESKER.