Sasieskola, Garbiñe Ubeda: laburpena

Sasieskola Garbiñe Ubeda idazleak (1967-  ) idatziriko 2018ko eleberria da.

Laburpena

I kapitulua

Larraitz (eleberriaren protagonista) 16 urterekin jaio zela iruditzen zaiola kontatzen du. Izan ere, ahazteko modua haurtzaroa pasa du, triste eta aspergarria, gurasoen etxean, bi anaiekin batera. Baina 16 urte zituela zerbait gertatu zen. Eta hori kontatzen hasten da.

Goiz guztiz normala da institutuan. Nazkaturik dago Larraitz, irakasgai aspergarriak, irakasle petralak eta ordutegi kriminalak. Berarekin ibiltzen diren neska gehienek letrak aukeratu arren, berak zientziak ikastea erabaki du. Azken klasean fisika dute, Kilopondio deitzen dioten irakasle krudelarekin. Galdera bat egiten dio klaseari ekuazio bati buruz, eta inork ez du erantzuten. Irakaslea erantzunaren zain dago, eta ikasleak beldurrez, nor izango ote den biktima. Azkenean, Larraitzi galdetzen dio, bere burua ileen artean ezkutatuta egon arren. Eta sinestezina, erantzun sinplea eman arren, erantzun zuzena da. Minutu gutxi batzuk geratzen dira ateratzeko eta Larraitzek segunduak kontatzen ditu.

II kapitulua

Larraitz etxera doa korrika, bazkaldu eta berehala Martinen etxera joateko. Amak errieta egin dio, ohea egin gabe utzi duela eta. Betiko eztabaidan ez hasteagatik edo, Larraitzek mingaina jan eta isildu egiten da, ama bezalaxe. Haserre dago Larraitz, errietak beti berari eta anaiei ezer ez, mutilak direlako.

Azkar bazkaltzen du. Arratsaldean piper egitea du erabakita. Martinen etxeko ezkaratza ilun eta zikinera heltzen da. Eskailerak kontuz igo eta atean Martin aurkitzen du, beste mutil batekin, Mili KK isdatzita duena txupa militar batean, txapa askorekin. Martinek eskutil heldu eta etxe barrura sartzen du. Berahala berak bakarrik instalatu duen komunera darama. Berak bakarrik. Bestela etxean koltxoia eta altzari ziztrin batzuk ez daude. Martinek dio etxea norberaren ispilua dela. Eta Larraitzek gogoratzxen du lagun batek esan ziola iraultza etxetik hasten dela. Aitaren laguna den Arrieta sindikalista gogoratzen du, iraultzailea bai baino etxean kolperik jotzen ez duena. Martinek berriz lortu du independente izatea, ama alargunaren etxean otorduak egiten dituen arren. Martinek toki bat erakutsi nahi diola eta, mendi aldera doaz. Larraitzek ezin ezetza eman horrelako mutil liluragarriari.

III kapitulua

Martin bizpahiru aste lehenago ezagutu du, Amaiarekin egiten zuen atletismo entrenamendutik bueltan. Amaia, bera ez bezala, buru belarri dabil kiroletan, lehiarako grina handia duelako. Irabazle izan nahi du egiten dituen gauza guztietan, baita mutilak bereganatzen ere. Urkia izeneko mutila halaxe du bere atzetik beti. Larraitzek berriz, gogo handirik gabe joaten da entrenamenduetara. Kontua da atletismotik itzuliz, herriko kaleetan zehar txirridulariek osatutako manifa batekin topatu zirela, zentral nuklearren aurkakoa. Amaia eta Larraitz beraien bizikletatik jaitsi eta halako batean Martin agertu zen eta berehala bere begiradak Larraitzenarekin egin zuen topo. Martin gelditu eta pegatinak eman zizkien, eta Larraitz ere manifestaziora bildu zen, Amaia berarekin eramanez, gogoz kontra bada ere, etxean manifan ibilia zela konturatuko ziren beldurrez. Martin ere ez zuen oso gogo onez hartu Amaiak eta azkenean bi lagunen arteko distantzia handitzen joan zen, harik eta Larraitzek entrenamenduetara joateari utzi zion.

Geroztik biak elkarrekin ibiliko dira askotan, Martin Larraitzen bila maizago. Martin margolari lanetan dabil, bakarrik gainera, bere sozioak ihes egin behar izan duelako politikagatik. Hain zuzen, ihes egitearena herrian pil-pilean dabilen hizpidea da, errepresioaren beldurrez.

Manifa batean ezagutu zuen Larraitzek Martin, eta baita ere kalerik kale zehazki non bizi zen eta zein tabernara joaten zen. Neskalagunarekin ibilitakoa zela ere esan zion, baina orain utzia zegoela harekin. Larraitzek berriz ez du gauza handirik kontatzeko, bere etxeko giro ilun eta hitsa salbu, emakumea behar den bezalakoa izateko heziketan itota. Eta eskolan mutilek ganadua balira bezala begiratuz neskak.

Eta orain Larraitzek galdetzen dio bere buruari zergatik esan ote zion mendira joateko egun horretan. Bat-bateko erabakia izan ote zen ala aurrez prestaturikoa. Orduan ere galdera horrek ezinegon pixka bat sorrarazi zioten, baina berehala ahaztu eta harekin alde egin zuen, beldurrik gabe.

IV kapitulua

Larraitz ez daki esplikatzen Martinekiko sentitzen duen erakarmena. Kimika hutsa izan daiteke, ala predenistazioa. Edonola ere, garbi dago horrelakoetan ezin dugula ezer egin, bestearengana bultzatzen gaituen indarraren mendean geratu besterik. Martinekin, begiradak izan ziren elkarrengana bultzatu zutenak. Eta orain ere, mendirako bidean, begiradan eta beste keinuetan ikus dezake Larraitzek Martin berarekin maitemindurik dagoela. Larraitz ere urduri dago. Baina minitu gutxitara biek eskuak lotzen dituzte, Larraitzek ezgunen batek ikusiko dituelako beldurrez bada ere. Haien arteko maitasuna argitara atera da. Martinek esaten dio herrian talde alternatiboen astea antolatu nahi duela eta beste ideia pila bat. Eta orduan, ermitatik gertu eta baso arteko iratze batean, musu ematen dio ezpainetan, Larraitz liluraturik uzten duena. Orain garbi ikusten du Larraitzek patua existitzen dela, eta patuak kasualitateen bitartez idazten duela bizitza.

V kapitulua

Itzulerako bidea hartzen dute Larraitzek eta Martinek, tartekan korrika, tarteka poliko, eta beti maitasun jolasetan, elkarri ferekatuz. Baina errepidetik gertu daudela, guardia zibilaren bi landrover ikusten dituzte, eta haien inguruan lau edo bost pikolo. Beldurrez, berehala enbor baten atzean ezkutatzen dira. Berehala, moto bat gerturatzen da haiengana eta landroverretako baten leihora inguratu eta hitz batzuk esaten dizkio leiho atzean dagoen norbaiti. Eta berehala alde egiten du. Hortik gutxira auto bat agertzen da eta guardia zibil batek paperak eskatzen dizkio gidariari, beste pikoloek autoa inguratzen duten bitartean. Bapatean, pikoloak autoaren aurka tiroka hasten dira. Martinek ahoa tapatzen dio Larraitzi, garrasi egin ez dezan. Biak daude izuak hartuta, eta lurrera are eta gehiago makurtzen dira. Zaratak entzuten dituzte, eta "pon ahi una pistola" eta antzekoak aditzen, hilketa ez baizik eta enfrentamendua izan dela simulatzeko. Poliki eta kontu handiz handik urruntzen dira Larraitz eta Martin. Berehala, motor hotsa aditzen dute, eta ezkutatu egiten dira. Leihoa zabaldu zuen landroverretik, motoristarekin hitz egin zuen kalpar luzeko tipoa ikusten dute beraiek dauden aldera begira, beraiei begira balitz bezala. Baina landroverrak aurrera jarraitzen du. Korrika egiten du alde handik, laster dena poliziaz josita egongo baita.

VI kapitulua

Martinen etxera heltzen dira, isilean. Larraitzek Martinen eskuari heltzen ido baina Martinek kendu egiten du eskua. Etxera sartu eta modu txarrean aulki bat ematen dio esertzeko. Larraitzek ez du ezer ulertzen zakarkeria hori ordu batzuk lehenago muxuka egin dio mutilaren aldetik. Orduan Martinek esaten dio ahazteko ikusi duten guztia, ahazteko ere elkarrekin egon direla. Larraitz kezkatuta dago piper egin izanagatik, non egon den galdetuko diotelako. Mikelek esaten dio edozein aitzakia asmatzeko, gaixiki sentitu dela adibidez. Eta ea konturatzen den zein egoeratan dauden, segada baten lekuko izateagatik. Martinek gogor eta zakar jarraitzen du. Eta Larraitzek jarraitzen du aldi berean ezer ulertu ezinik, eta buruarekin handik alde egiten saiatzen da. Martin saiatzen da konbentzitzen herria poliziaz beteko dela eta galderak egiten hasiko direla, ez dio beraz inori ezertxo ere esan behar. Korrika doa Larraitz Martinen etxetik, asaldaturik guztiz, eta negar egiteko gogoarekin, baina malkoak atera ezinean.

VII kapitulua

 

LANEAN