Zorizko gertaerak

Zorizko gertaera zorizko saiakuntza bati buruz probabilitatea kalkula dakiokeen edozein emaitza da. Adibidez, dadoa botata, zorizko gertaerak dira 1 suertatzea, zenbakia bikoitia izatea, zein 1 edo 2 suertatzea.

Probabilitatea kalkulatzerakoan, zorizko gertaera mota anitz dago:

  • Zorizko gertaera sinple, elemental edo oinarrizkoak: lagin-espazioaren elementuekin bat datozenak; adibidez, dadoa botata, 1, 2, 3, 4, 5 eta 6. Orokorrean, \omega letrarekin (omega txikia) izendatzen da edozein gertaera sinple.
  • Gertaera ziurra, erabateko ziurtasunez gertatzen dena, eta beraz 1 probabilitatea duena. Lagin-espazio osoarekin dator bat, gerta daitekeen edozein emaitzarekin alegia, eta beraz honela adierazten da:  P[\Omega]=1.
  • Gertaera ezinezkoa, 0 probabilitatea duena: P[\emptyset]=0.
  • Aurkako gertaera edo gertaera osagarria, beste gertaera bat gertatzen ez denean gertatzen dena. A gertaera emanda, aurkako gertaera \overline{A} adierazten da. Adibidez, dadoa botata,

        \[\text{P[A]=P[zenbakia 2 edo txikiagoa]} \rightarrow P[\overline{A}]=\text{P[zenbakia 3 edo handiagoa]}\]

    Aurkako gertaerek erlazio hau betetzen dute:

        \[P[\overline{A}]=1-P[A]\]

    Adibidez, dadoa botata 2 edo txikiagoa izateko probabilitatea 2/6 izanik, 3 edo handiagoa izateko probabilitatea 1-2/6=4/6 da.

  • Gertaera bateragarriak, batera gerta daitezkeenak; adibidez, dadoa botata, "zenbakia bikoitia" eta "zenbakia 3 baino handiagoa" gertaera bateragarriak dira, biak "4" eta "6" izatean gertatzen baitira.
  • Gertaera bateraezinak, batera gerta ezin daitezkeenak, adibidez "4 baino handiagoa" eta "2 baino txikiagoa" gertaera bateraezinak dira.
  • Gertaera konposatuak: zorizko gertaera sinple batzuk batera gertatzean gertatzen dena; adibidez, pertsona batek begi uridnak eta ile beltza izatea (ikus, probabilitate konposatua).

Beste hizkuntzetan: ingelesez, random event; gaztelaniaz, suceso aleatorio.